Celtherapie een beetje concreter dankzij VIB-onderzoek

0
1230

Celtherapie is een veelbelovend alternatief voor weefsel- en orgaantransplantatie bij ziekten die te wijten zijn aan afgestorven of slecht functionerende cellen. Gezien de ethische discussies rond menselijke embryonale stamcellen, verwacht men veel van de zogenaamde ‘induced pluripotent stem cells’ (iPS-cellen).

Stamcellen en iPS-cellen (engelstalig)

Vooraleer deze techniek effectief toegepast kan worden, moet er echter nog veel onderzoek gebeuren naar de efficiëntie en veiligheid van dergelijke iPS-cellen. VIB-wetenschappers verbonden aan de UGent hebben een muismodel ontwikkeld dat dit onderzoek een hele stap vooruit kan helpen.

Lieven Haenebalcke (VIB/UGent): “iPS-cellen hebben een enorm therapeutisch potentieel, maar moeten nog grondiger getest worden alvorens ze kunnen gebruikt worden voor dergelijke doeleinden. Dankzij ons nieuw muismodel kunnen we onderzoeken welke mechanismen de identiteit van een cel bepalen. Deze kennis is essentieel vooraleer we celtherapie kunnen inzetten voor regeneratieve geneeskunde.”

Jody Haigh (VIB/UGent): “Willen we celtherapie een toekomst geven, dan moeten we dit soort onderzoek verderzetten en investeren in de verdere ontwikkeling van dergelijke technologieën. Deze zullen leiden tot een beter inzicht in cellulaire identiteit en op termijn tot veiligere toepassingsmogelijkheden van iPS-cellen of hiervan afgeleide celtypes in klinische studies.”

Celtherapie, cellen vervangen om te genezen
Celtherapie is de vervanging van verloren of slecht werkende cellen van patiënten. Zo zou men dergelijke celtherapieën kunnen inzetten om bijvoorbeeld de hartspier te herstellen na een infarct, gewrichten bij artrose, de pancreas bij diabetes of het ruggenmerg bij bepaalde vormen van verlamming. Hiervoor zijn cellen nodig die in staat zijn zich te vermenigvuldigen in het labo en die kunnen omgevormd worden tot gezonde cellen van het gewenste celtype. Menselijke embryonale stamcellen voldoen aan deze criteria, maar zijn ethisch gezien omstreden.

iPS-cellen, een beloftevol alternatief voor embryonale stamcellen
Recent ontwikkelde Shinya Yamanaka een vrij eenvoudige methode om gedifferentieerde cellen – zoals huidcellen – te herprogrammeren tot stamcellen, zogenaamde ‘induced pluripotent stem cells’ (iPS-cellen). Goed voor de Nobelprijs Geneeskunde in 2012 (gedeeld met John Gurdon). Door gebruik te maken van slechts 4 ‘herprogrammatiefactoren’ kunnen deze iPS-cellen gegenereerd worden.

Net als embryonale stamcellen kunnen ze gebruikt worden voor de aanmaak van andere celtypes, zoals hartspiercellen of zenuwcellen. Ze kunnen daarenboven onbeperkt gekweekt worden en zijn niet beladen met ethische bezwaren aangezien ze niet afkomstig zijn van menselijke IVF-restembryo’s maar van volwassen personen. Bovendien zijn iPS-cellen afkomstig van de patiënt zelf en daarom is het afstotingsgevaar bij therapeutische toepassingen kleiner.

Essentieel onderzoek mogelijk
Vooraleer iPS-cellen effectief, op een veilige manier als therapie ingezet kunnen worden, is het van essentieel belang een duidelijk zicht te krijgen op welke moleculaire mechanismen bepalend zijn voor de de identiteit van een cel; waarom en hoe een cel zich ontwikkelt tot bijvoorbeeld een hartspiercel, een zenuwcel of een bloedcel. Hiertoe hebben Lieven Haenebalcke en Jody Haigh een muismodel ontwikkeld dat hen in staat stelt dergelijk onderzoek te doen. Zo zijn ze erin geslaagd iPS-cellen te creëren vanuit een diversiteit aan muizencellen. Bovendien laat het nieuwe model de onderzoekers toe de 4 herprogrammatiefactoren in deze iPS-cellen efficiënt te vervangen door specifieke genen om op die manier doelgericht andere celtypes, zoals functionele hartspiercellen, te creëren.

Lieven Haenebalcke (VIB/UGent): “Het laat ons toe om op een relatief eenvoudige manier de molecules te onderzoeken die een rol spelen in de vorming en de identiteit van verschillende celtypes. Met behup van deze kennis kunnen we dan meer gericht de identiteit van cellen gaan manipuleren en vervolgens in preklinische tests nagaan of deze nieuwe cellen geschikt zijn om bijvoorbeeld hartweefsel of bloedvaten te herstellen.”

Meer informatie
The ROSA26-iPSC Mouse: A Conditional, Inducible, and Exchangeable Resource for Studying Cellular (De)Differentiation, Haenebalcke et al., Cell Reports 2013

DELEN
Vorig artikelAngst in anti-rookreclame weinig effectief
Volgend artikelIedereen wil opnieuw een moestuin!
Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB) is een non-profit onderzoeksinstituut in de levenswetenschappen. 1200 wetenschappers verrichten strategisch basisonderzoek naar de moleculaire basis van het menselijk lichaam, planten en micro-organismen. Via een partnerschap met vier Vlaamse universiteiten – UGent, K.U.Leuven, Universiteit Antwerpen en Vrije Universiteit Brussel – en een stevig investeringsprogramma bundelt VIB de krachten van 72 onderzoeksgroepen in één instituut. Hun onderzoek leidt tot een betere kennis van het leven. Met zijn technologietransfer streeft VIB ernaar om onderzoeksresultaten te vertalen in nieuwe economische activiteit en in producten ten dienste van de consument en de patiënt. VIB ontwikkelt en verspreidt een breed gamma aan wetenschappelijk onderbouwde informatie over alle aspecten van de biotechnologie.

LAAT EEN REACTIE ACHTER