Om de 15 seconden sterft iemand aan tuberculose

0
1380

Op 24 maart 1882 verklaarde Robert Koch dat hij de oorzaak van tuberculose, de tbc-bacil, had ontdekt. In die tijd weelde de ziekte tierig in Europa en de Verenigde Staten. Maar liefst 1 op 7 mensen stierf aan tbc. Vandaag sterven er jaarlijks nog enkele miljoenen mensen aan de ziekte, grotendeels in ontwikkelingslanden.

Robert Koch

Zoals ieder jaar is op 24 maart de Wereldtuberculosedag georganiseerd. Het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG) strijdt mee tegen deze ziekte die samen met hiv/aids en malaria door de Wereldgezondheidsorganisatie werd uitgeroepen tot het voornaamste volksgezondheidsprobleem ter wereld.

Waakzaamheid vereist
Om de 15 seconden sterft iemand aan tuberculose. Wereldwijd raken jaarlijks zo’n 9 miljoen mensen besmet en 2 miljoen overleven de besmetting met de longbacterie niet. Wist u dat 1 op 3 mensen wereldwijd besmet is met tuberculosebacteriën en dat besmette mensen hebben ongeveer 10% kans om effectief ziek te worden?

Het Westen boekte succes in de strijd tegen tuberculose. Begin vorige eeuw waren er zowat tweehonderd tuberculosegevallen per 100.000 inwoners, vandaag zijn dat er tien. Die spectaculaire daling heeft alles te maken met de welvaartstijging en verbeterde leefomstandigheden. Toch moeten we waakzaam blijven. Tuberculose is een armoedeziekte. De economische crisis in West-Europa lijkt nu al een lichte stijging te veroorzaken van het aantal tbc-gevallen.

Zestig procent van alle nieuwe tbc-gevallen komen voor in Azië. Armoede is voornaamste oorzaak. Maar in Sub-Saharaans Afrika telt men 260 nieuwe tuberculose-gevallen per 100.000 inwoners. De hiv-epidemie beïnvloedt dat hoge cijfer.

Wat doet het ITG?
Wereldwijd zijn er een dertigtal supranationale referentielaboratoria voor tuberculose en het ITG is er één van. Dat houdt in dat we de geneesmiddelengevoeligheid van de tuberculose-bacil voor verschillende nationale tuberculoseprogramma’s testen. We leiden plaatselijk personeel op om die tests uit te voeren en verzekeren de kwaliteitscontrole voor een internationaal netwerk van tuberculose-laboratoria.

De geschiedenis van het ITG

Daarnaast pleit het ITG voor geïntegreerde zorg. Op plaatsen waar aidspatiënten worden verzorgd en behandeld, kunnen patiënten met dubbele infectie, hiv en tbc, behandeld worden. Tbc is de grootste doodsoorzaak voor mensen met hiv. Van de 8,8 miljoen mensen die tbc kregen in 2010, waren er 1,1 miljoen ook hiv-positief (13%). 82% daarvan wonen in Sub-Saharaans Afrika. Iemand die zowel tbc als hiv heeft, heeft 4 keer zoveel kans om tijdens een tbc-behandeling te overlijden dan iemand die alleen tbc heeft.

Het ITG onderzoekt ook het TB-IRIS-fenomeen. Tussen 10 en 40% van de mensen die een ernstige immuundepressie hebben door hiv, en daar nog eens een tb-besmetting bovenop, gaan achteruit in plaats van vooruit wanneer ze een behandeling tegen hiv beginnen. Blijkbaar herstelt hun immuunsysteem zich té goed en gaat het overreageren.

Verder wordt er onderzoek gedaan naar de resistentieontwikkeling van tuberculose. Al tientallen jaren bestrijdt men tuberculose met antibiotica maar de resistentie tegen de geneesmiddelen groeit. Multiresistente tuberculose (MDR-TB) is een vorm van tuberculose die veroorzaakt wordt door bacteriën die niet reageren op de standaard eerstelijnsantibiotica. Medicijnen van lage kwaliteit en het onjuist gebruik van geneesmiddelen zijn twee belangrijke factoren die de resistentie in de hand werken. De resulterende bacillen zijn resistent tegen antibiotica. De patiënt draagt vervolgens deze resistente bacillen over op andere mensen. Die ontwikkelen hierdoor een resistente vorm van tbc waarop de standaardgeneesmiddelen geen uitwerking hebben. Op die manier breidt de epidemie nog verder uit.

Armand Van Deun en collega’s optimaliseerden in samenwerking met het Damiaanfonds een sneller en efficiënter behandelingsschema voor de behandeling van multiresistente tuberculose. Dat deden ze in Bangladesh. Ze ontwikkelden een behandeling waarbij de duur gereduceerd wordt van 18 tot 24 maanden naar 9 maanden. Deze behandeling verhoogde het slaagpercentage van 65% naar 88%. Op dit moment wordt deze behandeling getoetst in een formele klinische studie.

In een notendop

  • Tuberculose wordt veroorzaakt door een bacterie (Mycobacterium tuberculosis) die meestal de longen aantast.
  • Tuberculose wordt via de lucht doorgegeven van persoon tot persoon. Als een tbc-patiënt niest of hoest, verspreiden de ziektekiemen zich in de lucht.
  • Ongeveer één derde van de wereldbevolking is besmet met tbc-bacteriën zonder zelf ziek te zijn. Deze mensen hebben latente tuberculose; besmette mensen hebben ongeveer 10 procent kans om effectief ziek te worden. Maar wanneer die mensen een verzwakt immuunsysteem hebben door bijvoorbeeld hiv/aids of suikerziekte verhoogt de kans om ziek te worden aanzienlijk.
  • Tuberculose is de grootste doodsoorzaak voor mensen met hiv. Van de 8,8 miljoen mensen die tbc kregen in 2010, waren er 1,1 miljoen ook hiv-positief (13%).
  • Een multiresistente vorm (multiresistente tuberculose, MDR-TB) wordt veroorzaakt door bacteriën die niet reageren op de standaard eerstelijnsantibiotica.

DELEN
Vorig artikelMeest patiëntvriendelijke ziekenhuiswebsites bekroond
Volgend artikelDe ziekte of de vlieg bestrijden?
Het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG) is een van de belangrijkste instellingen ter wereld voor onderwijs, onderzoek en dienstverlening in de tropische geneeskunde (met inbegrip van aids) en de internationale gezondheidszorg. Op het ITG in Antwerpen werken vierhonderd wetenschappers en technici. Jaarlijks volgen er een 500-tal artsen, dierenartsen, biomedici en verpleegkundigen uit de hele wereld gevorderde studies. Meer dan honderd jonge internationale onderzoekers werken er aan hun doctoraat. De medische diensten verrichten jaarlijks ongeveer 30 000 consultaties.

LAAT EEN REACTIE ACHTER